Het domein van kunst en cultuur heeft een belangrijke economische en maatschappelijke functie. Zo werkt een gemeente met een aantrekkelijke openbare ruimte en kwalitatief sterke culturele voorzieningen aantrekkend op het woon- en vestigingsklimaat van bewoners en bedrijven. Ook draagt cultuur bij aan de ontwikkeling en activering van mensen, hun gevoel van welzijn en zingeving, en aan de sociale onderlinge verbinding.
De raad heeft de cultuurnota Cultuur Verrijkt! 2025–2028 vastgesteld. We richten ons op een sterke culturele infrastructuur en het versterken van de identiteit van Eemsdelta, waarbij kunst en cultuur bijdragen aan de ontwikkeling van vaardigheden en talenten van onze inwoners én aan ontmoeting en deelname aan de samenleving. Zo leveren kunst en cultuur een belangrijke bijdrage aan een aantrekkelijk Eemsdelta om op te groeien, te wonen, te werken en te verblijven.
De basis op orde
We zetten ons in om onze basisinfrastructuur voor kunst en cultuur te behouden en verder te versterken, nu en in de toekomst. We maken daarbij heldere afspraken met onze cultuurpartners. Ons subsidiebeleid monitoren we doorlopend, zodat het doelgericht basisondersteuning biedt aan culturele organisaties én bijdraagt aan activiteiten en evenementen die de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze gemeente versterken. Verder zorgen we ervoor dat ons openbaar kunstbezit op orde komt.
| Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? |
|---|---|
|
Cultuurnota in de definitieve fase |
De cultuurnota in concept wordt afgerond en doorloopt het besluitvormingsproces. Deze wordt afgerond in Q2. |
|
Duidelijke afspraken met grotere cultuuraccounts. |
In aanloop naar het nieuwe Huis voor Cultuur en Bestuur willen we de prestatie-overeenkomsten met de grotere accounts doorlichten en nader uitwerken. |
|
Herstel provinciale subsidierelatie Museum Stad Appingedam en MuzeeAquarium Delfzijl |
Gemeente ondersteunt waar mogelijk proces van beide musea om te zorgen dat zij weer een provinciale subsidie ontvangen. |
|
Voortgang aanpak onderhoud en beheer kunst in de openbare ruimte |
Vervolg onderhoud kunstobjecten in de openbare ruimte tot een 0-niveau. Meerjarenonderhoudsplan plus beleid voor kunst in de openbare ruimte. |
| Wat hebben we bereikt? |
|---|
|
Cultuurnota De raad heeft de cultuurnota Cultuur Verrijkt! 2025–2028 vastgesteld. Deze nota is tot stand gekomen in samenwerking met het culturele veld en scherpt onze visie en inzet voor de komende jaren aan. We richten ons op een sterke culturele infrastructuur, het versterken van identiteit en talentontwikkeling en een positieve leefomgeving. Deze ambities zijn uitgewerkt in vier pijlers, waarbij samenwerking en gerichte prestatieafspraken centraal staan.
Duidelijke afspraken met grotere accounts We zijn gestart met het maken van prestatieafspraken met het IVAK, Museum Stad Appingedam en het MuzeeAquarium Delfzijl, zodat de beleidsdoelstellingen en de verwachte resultaten beter op elkaar worden afgestemd.
Herstel provinciale subsidierelatie Museum Stad Appingedam en MuzeeAquarium Delfzijl We ondersteunen beide musea in hun ontwikkeling naar kwalitatief sterke en toekomstbestendige musea met een brede maatschappelijke waarde. Dit doen we via intensieve contacten, gerichte financiële ondersteuning waar mogelijk en door inzet van expertise via Coöperatie Sterke Musea. Daarmee werken we toe naar musea met een duidelijke visie en richting. Belangrijk daarbij is dat beide musea een helder en samenhangend verhaal ontwikkelen en dit zichtbaar maken voor het publiek via hun collectie, presentaties en tentoonstellingen. Door de basis op orde te brengen ontstaat een stabiel fundament dat vertrouwen geeft in de professionaliteit en duurzaamheid van beide instellingen, en waarmee zij beter kunnen aansluiten bij de criteria voor provinciale subsidie.
Voortgang aanpak onderhoud en beheer kunst in de openbare ruimte De aanpak van het groot onderhoud aan al onze kunstwerken in de openbare ruimte over 2024–2025 is nagenoeg afgerond. Omdat het beheer en onderhoud van kunst in de openbare ruimte structureel thuishoort bij Team Beleid en Beheer Openbare Ruimte en Gebouwen, is de asset ‘kunst’ eind 2025 – met duidelijke afspraken en een goede overdracht – daar nu structureel ondergebracht. In 2025 is bovendien een pilot uitgevoerd om, naast oorlogsmonumenten en gedenktekens, waar mogelijk ook kunstwerken in eigen beheer te onderhouden. Deze pilot is succesvol verlopen en krijgt een vervolg. Alle gegevens van de kunstwerken zijn inmiddels vastgelegd in OBSURV, inclusief de actuele onderhoudsinformatie, zodat vanuit het beheerprogramma nu een meerjarenonderhoudsplanning kan worden opgesteld.
|
Eigenheid & identiteit
Cultuur en in het bijzonder erfgoed en beeldende kunst bieden kansen om de identiteit van Eemsdelta te versterken. Daarbij hoort ook het activeren van het bestaande kunstbezit. Maar ook het ingezette proces rond het Huis voor Cultuur en Bestuur biedt kansen om het merk Eemsdelta visueel sterker en proactief uit te dragen, waarbij ruimte blijft voor ieders eigenheid.
| Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? |
|---|---|
|
Beeldkwaliteit versterken |
Onderzoek naar mogelijkheid percentageregeling bij maatschappelijk vastgoed in de loop van 2025. Activering van het NPG-project De Ploeg & Amsterdamse school. |
|
Identiteit versterken |
Waar mogelijk extra inzet van de subsidies op activiteiten en evenementen die de identiteit van Eemsdelta versterken. |
|
Huis voor Cultuur en Bestuur |
Programma van Eisen met aandacht voor inhoud, volume en uitstraling van de nieuwe voorziening voor gemeente en regio. |
| Wat hebben we bereikt? |
|---|
|
Beeldkwaliteit versterken |
|
We zijn nog niet actief gestart met het verkennen van de mogelijkheid van een percentageregeling bij maatschappelijk vastgoed en (tijdelijke) woonwijken, evenals andere kansen in de fysieke omgeving waar kunst en cultuur de omgevingskwaliteit kunnen versterken. De focus lag vooralsnog op het goed in beeld brengen van onze buitencollectie en het beheer daarvan.
De activering van het NPG‑project De Ploeg & Amsterdamse School is opgestart. Binnen de Openbare Monumentendag is een route gemaakt langs alle projecten van de Amsterdamse School in onze gemeente. Met het Ploegcentrum en historische verenigingen zijn verkennende gesprekken gevoerd over mogelijke activiteiten en er zijn verdere stappen gezet in de herbestemming van het glas-in-loodraam van kunstenaar Johan Dijkstra.
Identiteit versterken In 2025 zijn extra subsidies ingezet op activiteiten en evenementen die de identiteit van Eemsdelta versterken zoals de viering 200 jaar stedelijke rechten Delfzijl met tal van activiteiten door het jaar heen.
Huis voor Cultuur en Bestuur In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de realisatie van het Huis voor Cultuur en Bestuur. De focus lag op het ontwerpproces. Lees voor meer informatie de paragraaf gewijd aan het Huis voor Cultuur en Bestuur verderop in het jaarverslag. |
Educatie & persoonlijke ontwikkeling
Binnenschools en naschools wordt cultuur ingezet bij de Verlengde en Verrijkte Schooldag. Cultuur helpt kinderen en jongeren bij het ontwikkelen van hun talenten en sociale vaardigheden zoals weerbaarheid, samenwerking en leiderschap. De focus ligt op de jeugd maar ook voor volwassenen kan cultuur veel bijdragen aan welbevinden en persoonlijke vorming.
| Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? |
|---|---|
|
Cultuur als instrument voor persoonlijke ontwikkeling |
De culturele programmering op school, de aanpak daarvan, de inzet en het bereik van extra kindbudget als ook het effect van alle instrumenten wordt geëvalueerd door zowel IVAK als kunst en cultuur.
Het IVAK monitort op haar eigen doelen en effecten binnen Tijd voor Toekomst en Verlengde Schooldag, waar dit aan de orde is. |
|
Effectmeting instrumenten vrije tijdsaanbod. |
Het IVAK levert een rapportage van alle instrumenten voor stimulering van het vrijetijdsaanbod, zowel het kwantitatieve gebruik als de kwalitatieve effecten. Het gaat hierbij om kortingsregelingen, vrijetijdsaanbod per aanbieder, instrumentenfonds, Jeugdfonds Cultuur, effect amateurkunstloket etc. |
|
Evaluatie Stichting Muziekonderwijs |
In 2021 heeft de Stichting Muziekonderwijs (hafabra) een doorstart gemaakt met behulp van een jaarlijks gemeentelijk subsidie. In 2025 worden resultaten en effecten geëvalueerd. |
| Wat hebben we bereikt? |
|---|
|
Cultuur als instrument voor persoonlijke ontwikkeling Binnen het onderwijs draagt cultuur in hoge mate bij aan de ontwikkeling en sociale vaardigheden van het kind. Het gemeentelijk kindbudget stelt het onderwijs in staat om meer programma in te kopen om dit effect te vergroten. Het aanbod van lokale kunstenaars en verenigingen groeit, wat terug te zien is in de Culturele Schatkamer, een overzicht van projecten voor het onderwijs. Vanuit kansengelijkheid wil IVAK daarnaast inzetten op meer cultuur binnen Tijd voor Toekomst. De scholen voeren daar zelf regie op. De inrichting van Tijd voor Toekomst neemt meer tijd in beslag dan verwacht, waardoor over het aandeel cultuur nog niet kan worden gerapporteerd.
Effectmeting instrumenten vrije tijdsaanbod Het IVAK hanteert kortingsregelingen voor leerlingen tot en met 18 jaar. In 2025 waren er 34 aanvragen voor reguliere lessen en 78 binnen de harmonie en fanfare-sector. Voor het Jeugdfonds Cultuur zijn 45 aanvragen gedaan. Van het instrumentenfonds maken met name de muziekverenigingen gebruik. In het gebruik van het vrijetijdsaanbod in de gemeente zien we een dalende trend, dit komt overeen met de landelijke trends. IVAK beraadt zich over nieuwe vormen van cultuurparticipatie in de gemeente.
Evaluatie Stichting Muziekonderwijs (SMO) SMO zal in 2026 een evaluatie overleggen waarin de resultaten en huidige ontwikkelingen worden weergegeven. Naar aanleiding daarvan zal in gezamenlijkheid de vorm van de subsidierelatie worden besproken. |
Meedoen & de omgeving
We zetten cultuur steeds meer in als instrument voor leefbaarheid en om te zorgen dat alle mensen kunnen meedoen. Specifiek voor het herstellen van netwerken en sociale veerkracht is in 2025 het NPG-programma 'Mijn Thuis Mijn Verhaal' voortgezet.
| Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? |
|---|---|
|
Voortzetten en doorontwikkelingen NPG-project Mijn Thuis Mijn Verhaal |
Het fasegewijs doorontwikkelen en uitvoeren van deelprojecten op 4 versterkingslocaties met speciale focus op de ontwrichting en het herbouwen van cohesie en samenkracht tussen bewoners. Er wordt zoveel mogelijk aangehaakt bij het programma Sterke Dorpen en Wijken en bij andere opkomende (dorps- of wijk-)initiatieven. |
|
Inzetten kunst en cultuur als instrument op maatschappelijke thema's |
Ontwikkelen van lokale aanpak en sturing houden op resultaten op GALA- thema's (Gezond en Actief Leven Akkoord) zoals eenzaamheid, ouderen, mentale gezondheid.
Regie houden op de opdrachten en de uitvoering daarvan door IVAK en Cadanz Welzijn op dit gebied. |
| Wat hebben we bereikt? |
|---|
|
Voortzetten en doorontwikkelingen NPG-project Mijn Thuis Mijn Verhaal In 2025 zijn de activiteiten binnen Mijn Thuis Mijn Verhaal onverminderd voortgezet op alle projectlocaties, waarbij kunst en cultuur opnieuw hebben bijgedragen aan samenwerking, sociale verbinding en het versterken van het thuisgevoel. Vooral Zeerijp sprong eruit. Tijdens De Passie van Riep! vierde het dorp tien dagen lang kunst, cultuur en ontmoeting. Een blijvend resultaat is het gezamenlijke mozaïekkunstwerk op het dorpsplein, waarin inwoners samen met een kunstenaar de betonnen bankjes omvormden tot een kleurrijk kunstwerk. In 2025 is besloten om het project Mijn Thuis Mijn Verhaal vanwege de nauwe verbinding met leefbaarheid en lokale initiatieven onder te brengen binnen het programma Sterke Dorpen en Wijken. De pilotfase van Mijn Thuis Mijn Verhaal loopt af eind 2026.
|
|
Inzetten kunst en cultuur als instrument op maatschappelijke thema's In 2025 heeft de cultuurcoach bij Cadanz talrijke culturele interventies gepleegd voor maatschappelijke thema's, zoals activiteiten binnen het kader van Pact tegen Eenzaamheid, binnen het thema inclusie bij het AZC, ten behoeve van mentale weerbaarheid bij jongeren middels en ten behoeve van cohesie en participatie bij bewonersinitiatieven. De doelen van het GALA worden hierbij ruimschoots gehaald. Binnen Cadanz wordt de meerwaarde van de inzet van cultuur door de jongeren- en opbouwwerkers zeer gewaardeerd. Deze aanpak verdient voortzetting. De financiering loopt nog via het GALA-akkoord. Met het IVAK worden nadere afspraken gemaakt over het versterken van het netwerk van sociaal-artistieke makers en het aanscherpen van de focus op de lokale vraag. |