Gemeentefinanciering

Doelstelling van de gemeentelijke treasuryfunctie is vooral het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s. Bijvoorbeeld renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. De verdere uitwerking in kaders en richtlijnen is opgenomen in het treasurystatuut van de gemeente Eemsdelta van 4 januari 2021. Zo mag de gemeente leningen of garanties uit hoofde van de “publieke taak” alleen verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. Voorts is het gebruik van derivaten alleen toegestaan als deze derivaten een prudent karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van inkomsten door het lopen van overmatig risico. Verder worden nieuwe leningen of uitzettingen afgestemd op de bestaande financiële positie en de liquiditeitenplanning.

Het totale betalingsverkeer vindt plaats bij twee banken. Dit zijn de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en Rabobank. Het betalingsverkeer tussen het Rijk en de gemeente vindt geheel plaats via de BNG, betalingen aan derden in zeer beperkte mate via de Rabobank.

Op grond van de wet FIDO worden alle gemeenten verplicht om hun overtollige liquide middelen aan te houden in de schatkist bij het ministerie van Financiën. Het woord ‘overtollig’ verwijst naar alle middelen die decentrale overheden niet onmiddellijk nodig hebben voor de publieke taak. Geld en vermogen mogen niet langer bij bijvoorbeeld banken buiten de schatkist worden aangehouden.

De hoogte van het drempelbedrag is afhankelijk van de financiële omvang van een decentrale overheid, afgemeten aan de omvang van de begroting (dezelfde maatstaf die ook wordt gebruikt voor de berekening van de kasgeldlimiet). De drempel is met ingang van 1 juli 2021 gelijk aan 2% van het begrotingstotaal. Voor onze gemeente is de totale drempel € 5,9 miljoen. Dat betekent dat we dit bedrag buiten de schatkist mogen houden.

Wij blijven onder het drempelbedrag van € 5,9 miljoen.

De financiering van gemeentelijke activiteiten vindt plaats op basis vaan integrale financiering. Daarbij is de totale financieringsbehoefte van de gemeente bepalend. Gezien de huidige renteontwikkeling wordt eerst de beschikbare ruimte binnen de kasgeldlimiet optimaal benut. Hiermee trekken we kort geld aan voor onder meer de voorfinanciering van investeringen.
Het moment waarop wordt overgestapt van kortlopende naar langlopende financiering hangt af van de renteontwikkelingen op de korte en lange termijn en de ruimte binnen de kasgeldlimiet. De looptijd van de geldlening wordt vervolgens bepaald door de aard van de te financieren investeringen, de resterende looptijd van de bestaande leningen en de rentepercentages die gelden voor de verschillende termijnen van de leningen. Bij het aantrekken van langlopende geldleningen wordt bij tenminste twee financiële instellingen een offerte gevraagd.

Hieronder is een overzicht opgenomen van de leningen ultimo 2025. Voor de dekking van de financieringsbehoefte zijn er in 2025 geen nieuwe langlopende leningen aangetrokken.

Rentetoerekening:
Wij betalen rente over de leningen die wij bij een bank afsluiten. Deze leningen sluiten we af om onze investeringen te kunnen betalen. De rente over deze leningen rekenen we toe aan de gedane investeringen en verdelen de lasten over de begroting op taakveldniveau.

Rente-omslagpercentage:|
Om de rente te kunnen verdelen over de taakvelden hebben we een zogenaamde omslagpercentage nodig. Dit percentage wordt bepaald door alle rentecomponenten te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa.
We hanteren dit percentage zowel op begrotings- als ook op rekeningbasis, mits op rekeningbasis het omslagpercentage niet te veel afwijkt van de voorcalculatie. Een te grote afwijking (> 25%) moet worden gecorrigeerd.
Dit is, evenals in 2024, niet aan de orde en daarmee voldoen we aan de voorwaarden.

Daarnaast mogen we niet meer rente aan taakvelden toerekenen dan daadwerkelijk per saldo is betaald. Het onderstaande overzicht toont het saldo van betaalde en ontvangen rente over externe financiering aan. We zien dat we in 2025 meer rente hebben ontvangen dan dat we hebben betaald. Dit betekent dat het omslagpercentage evenals in 2024 nul is.

De liquiditeitspositie moet zodanig zijn dat verplichtingen tijdig kunnen worden nagekomen. De NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) moet het betalingsverkeer uitvoeren.

In de wet FIDO is een kasgeldlimiet en een renterisiconorm gegeven om de invloed van (externe) rentewijzigingen op de financiële resultaten van de gemeente te beperken. Dit wordt hieronder verder uitgewerkt.

De kasgeldlimiet is opgenomen om een grens te stellen aan de korte financiering. Dit is financiering met een looptijd van 1 jaar of korter. Het kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het totaal van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het jaar. Het kasgeldlimiet mag niet worden overschreden op grond van de Wet FIDO. In onderstaande tabel is de benutting van het kasgeldlimiet over 2025 weergegeven:

Uit bovenstaande tabel blijkt dat er geen ruimte is in de kasgeldlimiet. Dit wordt veroorzaakt door de aardbevingsmiddelen die zijn opgenomen onder de vlottende passiva als vooruitontvangen bedragen. Zodra deze middelen zijn uitgegeven wordt de kasgeldruimte weer positief.

De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Deze norm beperkt zich tot de eigen treasury-activiteiten. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van het totaal van de begrotingsomvang bij aanvang van het begrotingsjaar. De renterisiconorm mag niet worden overschreden op grond van de Wet FIDO.

In de volgende tabel wordt de renterisiconorm van 2025 weergegeven:

De renteherzieningen en aflossingen zijn in 2025 als volgt: